Keratoconus

Het hoornvlies wordt dunner en boller. Daardoor ziet u wazig en vervormd, ook met een bril.

Samengevat

Bij keratoconus wordt het hoornvlies, het heldere venster vooraan het oog, dunner en boller.
Door die kegelvorm breekt het licht onregelmatig. U ziet wazig, dubbel of met strepen rond lampen.
Het begint meestal tussen het 15e en 30e levensjaar en komt daarna vaak vanzelf tot rust.
Uw sterkte verandert steeds, vooral de cilinder. Een bril voldoet op den duur niet meer.
Hard in de ogen wrijven verergert de aandoening. Niet wrijven is het belangrijkste advies.
Crosslinking bij de oogarts stopt verdere verergering, maar verbetert het zicht niet.
Plotseling veel slechter zien met pijn en een rood oog vraagt om beoordeling op dezelfde dag.

Het hoornvlies is het heldere venster vooraan het oog. Het buigt het licht en verzorgt het grootste deel van de scherpstelling.
Bij keratoconus wordt dat weefsel zwakker en dunner. Door de druk in het oog puilt het langzaam kegelvormig naar voren.
Een kegelvormig hoornvlies breekt het licht onregelmatig. Daardoor ziet u wazig en vervormd, ook wanneer uw brilsterkte klopt.
De aandoening zit vrijwel altijd in beide ogen, meestal het ene oog duidelijk sterker dan het andere.
Keratoconus schrijdt vooral voort tussen het 15e en 30e levensjaar. Na ongeveer het 40e levensjaar komt het meestal tot stilstand.
Keratoconus leidt niet tot blindheid. Vrijwel iedereen houdt bruikbaar zicht, al is daar vaak een speciale contactlens voor nodig.

Uw zicht wordt wazig en vervormd; rechte lijnen lijken krom.
U ziet met een oog meerdere beelden over elkaar, ook wanneer u het andere oog sluit.
Strepen, kringen of uitwaaierende stralen rond lampen en koplampen, vooral in het donker.
Uw bril- of lenssterkte verandert vaak, met een toenemende cilinder.
Een nieuwe bril geeft minder verbetering dan u verwacht.
Gevoeligheid voor fel licht en vaak jeukende of geïrriteerde ogen.

De precieze oorzaak is onbekend. Het bindweefsel in het hoornvlies is zwakker dan normaal, waardoor het zijn vorm minder goed vasthoudt.
Veel en hard in de ogen wrijven is de belangrijkste factor die de aandoening verergert.
Keratoconus komt vaker voor binnen families; ongeveer een op de tien patiënten heeft een familielid met dezelfde aandoening.
Allergie, hooikoorts en eczeem vergroten het risico, vooral omdat daarbij veel in de ogen wordt gewreven.
Ook bij het syndroom van Down en bij enkele bindweefselaandoeningen komt keratoconus vaker voor.
Lezen, beeldschermwerk of een verkeerde bril veroorzaken geen keratoconus.

De ernst wordt bepaald met een hoornvliesscan, waarop de kromming en de dikte van het hoornvlies zichtbaar zijn.
Beginnend: het hoornvlies is licht vervormd. Een bril of een gewone contactlens geeft meestal nog scherp zicht.
Matig: het hoornvlies is duidelijk boller en dunner. Een bril voldoet niet meer en er zijn vormstabiele of sclerale lenzen nodig.
Gevorderd: een uitgesproken kegelvorm, vaak met littekens. Het zicht blijft dan ook met lenzen beperkt.
Zeer milde vorm: alleen zichtbaar op de hoornvliesscan, zonder klachten. Dit is vooral van belang wanneer u een ooglaserbehandeling overweegt.
Waterinslag (hydrops): bij een gevorderde keratoconus kan het hoornvlies scheuren en vocht opnemen. Het oog wordt pijnlijk en rood en het zicht valt snel terug.

De gezichtsscherpte en de sterkte worden gemeten. Een sterke of snel veranderende cilinder is vaak de eerste aanwijzing.
Met de spleetlamp wordt het hoornvlies beoordeeld op de kenmerken die bij keratoconus horen.
Er wordt ook gekeken naar tekenen van allergie en wrijven, omdat die de aandoening verergeren.
Voor de diagnose is een hoornvliesscan (topografie) nodig. Die wordt bij de oogarts gemaakt; de verwijzing loopt via de huisarts of de optometrist.
Bij een vooronderzoek voor ooglaseren of een lensvervanging hoort een beoordeling van het hoornvlies standaard bij het onderzoek.

Bij een beginnende keratoconus geeft een bril of een gewone contactlens vaak nog voldoende scherp zicht.
Wordt het hoornvlies onregelmatiger, dan zijn vormstabiele of sclerale lenzen nodig. Die overbruggen de onregelmatige vorm en herstellen het zicht.
Om verdere verergering te stoppen voert de oogarts crosslinking uit: met vitamine B2 en ultraviolet licht wordt het hoornvlies steviger gemaakt. Dit remt de aandoening, maar verbetert het zicht niet.
Bij een gevorderde keratoconus met littekens kan een hoornvliestransplantatie nodig zijn. Dat geldt voor een klein deel van de patiënten.
Een ooglaserbehandeling is bij keratoconus niet mogelijk; die maakt het hoornvlies juist dunner.

Wrijf niet in uw ogen. Dat is het belangrijkste wat u zelf kunt doen.
Jeuken uw ogen, laat dan de oorzaak behandelen, bijvoorbeeld hooikoorts of eczeem. Koelen met een schoon, koud kompres werkt beter dan wrijven.
Verandert uw sterkte steeds opnieuw, laat dat dan onderzoeken in plaats van alleen een nieuwe bril te laten maken.
Draag uw contactlenzen volgens afspraak en houd ze goed schoon. Doe ze uit bij pijn of een rood oog.
Overweegt u ooglaseren, laat dan altijd eerst uw hoornvlies beoordelen, ook zonder klachten.
Heeft u keratoconus, adviseer uw broers, zussen en kinderen hun ogen te laten controleren.

Uw zicht valt in korte tijd sterk terug, met pijn, een rood oog en een wittige plek in het hoornvlies: neem dezelfde dag contact op met uw huisarts of de huisartsenpost.
U draagt contactlenzen en uw oog wordt pijnlijk, rood of lichtschuw: doe de lens uit en neem dezelfde dag contact op.
Uw zicht gaat binnen enkele weken duidelijk achteruit, of rechte lijnen worden krommer.
Uw sterkte verandert steeds opnieuw, vooral de cilinder: bespreek met uw huisarts een verwijzing voor onderzoek.
U bent jonger dan 30 jaar en er is keratoconus in uw familie: laat uw ogen controleren, ook zonder klachten.
U heeft crosslinking ondergaan en het oog wordt pijnlijker of roder in plaats van rustiger: neem contact op met uw oogarts.

Deze informatie is algemeen en vervangt geen onderzoek. Twijfelt u, of veranderen uw klachten? Neem dan contact op met uw eigen huisarts.