Droge ogen
Droge ogen voelen branderig of zanderig, en soms tranen ze juist. Bijna iedereen begint met een flesje kunsttranen, maar dat verlicht alleen het gevoel; het neemt de oorzaak niet weg.
Onze optometristen doen daarom een uitgebreid droge-ogenonderzoek. Wij meten de hoeveelheid traanvocht, de stabiliteit van de traanfilm en de toestand van uw ooglidranden en hoornvlies. Daarna weten wij welk soort droge ogen u heeft en welke behandeling daarbij past: van een gericht druppel- en ooglidadvies tot het plaatsen van punctum plugjes.
Het onderzoek wordt volledig vergoed vanuit de basisverzekering en gaat niet ten koste van uw eigen risico.
Droge ogen
Droge ogen voelen branderig of zanderig, en soms tranen ze juist. Bijna iedereen begint met een flesje kunsttranen, maar dat verlicht alleen het gevoel; het neemt de oorzaak niet weg.
Onze optometristen doen daarom een uitgebreid droge-ogenonderzoek. Wij meten de hoeveelheid traanvocht, de stabiliteit van de traanfilm en de toestand van uw ooglidranden en hoornvlies. Daarna weten wij welk soort droge ogen u heeft en welke behandeling daarbij past: van een gericht druppel- en ooglidadvies tot het plaatsen van punctum plugjes.
Het onderzoek wordt volledig vergoed vanuit de basisverzekering en gaat niet ten koste van uw eigen risico.
Wat zijn droge ogen?
Over uw hoornvlies ligt een dun laagje traanvocht: de traanfilm. Die film houdt het oogoppervlak glad en helder, voert vuil af en beschermt tegen infecties. Hij bestaat uit drie lagen die elkaar nodig hebben: een olielaag, een waterlaag en een slijmlaag.
Werkt een van die lagen niet goed, dan wordt de film instabiel: hij breekt te snel open en het oogoppervlak ligt bloot. Dat prikkelt de zenuwuiteinden in het hoornvlies, en die zijn talrijk. Vandaar dat droge ogen zo onaangenaam kunnen zijn terwijl er van buitenaf weinig te zien is.
Droge ogen heten in medische taal keratoconjunctivitis sicca of droge-ogensyndroom. Het is meestal een chronische aandoening: vaak niet te genezen, wel goed te beheersen zodra duidelijk is waar het misgaat.
Twee soorten droge ogen
Te weinig traanvocht. De traanklier produceert onvoldoende. Dit zien wij vaker op hogere leeftijd, tijdens en na de overgang, bij bepaalde medicijnen en bij auto-immuunziekten zoals het syndroom van Sjogren.
Te snelle verdamping. De traanklier werkt prima, maar de olielaag die het vocht tegenhoudt is te dun. Dat komt door de klieren van Meibom in uw ooglidranden: raken die verstopt of ontstoken, dan verdampt de traanfilm binnen enkele seconden. Dit is veruit de meest voorkomende vorm.
In de praktijk zien wij de twee vaak samen. Recente internationale richtlijnen gaan er zelfs van uit dat vrijwel elk droog oog een verdampingscomponent heeft. Daarom kijken wij altijd naar beide.
Klachten: hoe herkent u droge ogen?
- Een branderig of schrijnend gevoel, vooral aan het eind van de dag.
- Een zanderig gevoel, alsof er een korreltje in uw oog zit.
- Tranende ogen. Dat klinkt tegenstrijdig, maar is logisch: het droge oogoppervlak raakt geirriteerd en uw oog reageert met een golf waterige reflextranen. Die blijven niet liggen en nemen de droogte niet weg.
- Wazig zien dat wegtrekt als u knippert. Een instabiele traanfilm maakt het beeld even onscherp.
- Rode, vermoeide of zware oogleden, met plakkerige of korrelige ogen bij het wakker worden.
- Contactlenzen slecht kunnen verdragen, of lenzen die later op de dag gaan schuren.
- Gevoeligheid voor wind, airco, rook en fel licht.
Klachten die erger worden bij beeldschermwerk, autorijden of in de wind wijzen sterk op droogte. Klachten die juist ’s ochtends het hevigst zijn, wijzen vaker op de ooglidranden.
Wanneer niet afwachten: plotseling verminderd zicht, hevige pijn, veel afscheiding of een rood oog na een verwonding horen dezelfde dag beoordeeld te worden. Neem dan contact op met uw huisarts of de spoedpost.
Oorzaken van droge ogen
Beeldschermwerk
Achter een scherm knippert u tot de helft minder vaak, en vaak ook onvolledig. De olielaag wordt dan niet goed over het oog verdeeld. Een hoog geplaatst scherm vergroot bovendien het oogoppervlak dat blootligt.
Contactlenzen
Een lens deelt de traanfilm in tweeen en versnelt de verdamping. Bij langdurig gebruik kunnen ook de ooglidranden geirriteerd raken. Vaak is er meer mogelijk met een ander lensmateriaal, een ander vervangschema of een aangepaste vloeistof.
Ooglidrandontsteking en verstopte olieklieren
Blefaritis en meibomklierdisfunctie zijn de belangrijkste oorzaken van de verdampingsvorm. Schilfertjes langs de wimperrand, rode lidranden en steeds terugkerende strontjes zijn aanwijzingen.
Hormonale veranderingen
Rond en na de overgang nemen klachten vaak toe. Ook zwangerschap, de pil en schildklieraandoeningen spelen mee.
Medicijnen
Antihistaminica, plaspillen, betablokkers, antidepressiva, maagzuurremmers en acnemedicatie met isotretinoine kunnen de traanproductie remmen. Neem uw actuele medicatieoverzicht mee naar de afspraak; dit is vaak het ontbrekende puzzelstuk.
Leeftijd en algemene aandoeningen
De traanproductie neemt geleidelijk af met de jaren. Reuma, het syndroom van Sjogren, diabetes en huidaandoeningen als rosacea gaan vaker samen met droge ogen.
Na ooglaseren of een ooglidcorrectie
Na een refractieve ingreep zijn droge ogen gebruikelijk; meestal nemen de klachten in de maanden daarna af. Wij doen zowel het vooronderzoek voor ooglaseren en lensvervanging als de nacontrole, en kijken dan standaard naar de traanfilm.
Omgeving
Airco, vloerverwarming, wind, lage luchtvochtigheid in het vliegtuig en rook drogen het oogoppervlak extra uit.
Wanneer gaat u naar de huisarts, de optometrist of de oogarts?
Bij aanhoudende of terugkerende klachten begint u bij uw huisarts. Die beoordeelt of er een algemene oorzaak meespeelt en verwijst zo nodig door; huisartsen verwijzen eenvoudig via ZorgDomein.
Een optometrist is de aangewezen zorgverlener zodra kunsttranen onvoldoende helpen en de vraag wordt waarom uw ogen droog zijn. Wij hebben de apparatuur en de tijd om de traanfilm en de ooglidranden systematisch te onderzoeken, en wij kunnen ook behandelen.
Een oogarts komt in beeld bij schade aan het hoornvlies, bij een vermoeden van een onderliggende auto-immuunziekte of als de behandeling onvoldoende resultaat geeft. Wij verwijzen dan gericht door en sturen onze bevindingen mee.
Ons droge-ogenonderzoek: zo vinden wij de oorzaak
Hier onderscheiden wij ons van een standaard oogmeting. Reken op ongeveer dertig minuten. Wij nemen die tijd, omdat de oorzaak zelden uit een enkele meting blijkt.
1. Vraaggesprek en klachtenvragenlijst
Wanneer zijn de klachten het ergst, wat maakt ze erger, welke druppels gebruikt u al en hoe vaak? Wij nemen uw medicatie, uw werkomstandigheden, uw lenzen en uw algemene gezondheid door. Met een gestandaardiseerde vragenlijst leggen wij de ernst van uw klachten vast in een score, zodat wij later objectief kunnen zien of de behandeling aanslaat.
2. Spleetlamponderzoek van de ooglidranden
Onder sterke vergroting beoordelen wij de wimperrand, de uitgangen van de klieren van Meibom en de kwaliteit van de olie die eruit komt. Wij drukken de klieren voorzichtig uit: komt er heldere olie, troebele pasta of niets? Ook kijken wij naar schilfertjes, roodheid en de stand van de ooglidrand.
3. Hoogte van de traanmeniscus
Het randje traanvocht langs uw onderooglid vertelt direct iets over de voorraad. Een smalle meniscus wijst op te weinig traanvocht.
4. Opbreektijd van de traanfilm met fluoresceine
Met een onschuldige gele kleurstof maken wij de traanfilm zichtbaar en meten wij hoe lang het duurt voordat de film openbreekt. Blijft de film korter dan tien seconden intact, dan is hij te instabiel. Diezelfde kleurstof laat onder blauw licht zien of het hoornvlies al beschadigd is: kleine puntvormige plekjes verraden een oogoppervlak dat te lang bloot heeft gelegen.
5. Schirmer-test
Met een smal papieren strookje in de onderste oogkas meten wij in vijf minuten hoeveel traanvocht u daadwerkelijk aanmaakt. Dit onderscheidt de vorm met te weinig traanvocht van de verdampingsvorm, en dat verschil bepaalt de behandeling.
Wat u daarna krijgt
Aan het eind van het consult bespreken wij wat wij hebben gezien en krijgt u een concreet plan: welke maatregelen, in welke volgorde en wanneer wij het resultaat evalueren. Indien nodig ontvangt uw huisarts een verslag.
Wat neemt u mee? Uw identiteitsbewijs, uw bril, een actueel medicatieoverzicht en de druppels die u nu gebruikt (het doosje of de verpakking). Draagt u lenzen, kom dan bij voorkeur zonder lenzen, of doe ze minstens twee uur van tevoren uit.
Behandeling van droge ogen
Er bestaat geen middel dat bij iedereen werkt. Wij bouwen de behandeling op in stappen en beginnen altijd met de minst ingrijpende maatregel die bij uw type droge ogen past.
Druppeladvies op maat
Kunsttranen zijn er in tientallen samenstellingen: waterig, met hyaluronzuur, met lipiden, als gel of als zalf voor de nacht. Welke past, hangt af van uw type droge ogen. Twee vuistregels geven wij altijd mee: druppel op vaste tijden in plaats van pas als het schrijnt, en stap over op druppels zonder conserveermiddel zodra u vaker dan vier keer per dag druppelt. Conserveermiddelen prikkelen op den duur het oogoppervlak dat u juist wilt beschermen.
Ooglidhygiene en warmtekompressen
Bij verstopte olieklieren is dit de basis, en het werkt alleen als het consequent gebeurt. Wij leggen de techniek stap voor stap uit en laten zien hoe u het doet.
- Warmte. Een warmtekompres of opwarmbaar oogmasker, ongeveer tien minuten, zodat de ingedikte olie vloeibaar wordt.
- Masseren. Met een vinger licht rollend van het lid naar de wimperrand toe, zodat de olie naar buiten komt.
- Reinigen. De wimperrand schoonmaken met een daarvoor bestemd doekje of lotion.
De eerste weken dagelijks, daarna meestal een paar keer per week. Verbetering merkt u doorgaans pas na vier tot zes weken; dat is normaal en geen reden om te stoppen.
Meibomklierexpressie in de praktijk
Zijn de klieren zo ver ingedikt dat u er thuis niet doorheen komt, dan drukken wij ze in de praktijk gericht uit. Dat gebeurt onder de spleetlamp, duurt enkele minuten en voelt als stevige druk op het ooglid. Vaak herstelt dit de olietoevoer genoeg om daarna met ooglidhygiene verder te kunnen.
Behandeling van de ooglidrandontsteking
Is er sprake van blefaritis, dan pakken wij die eerst aan. Zolang de ooglidrand ontstoken is, hebben andere behandelingen weinig kans van slagen.
Wanneer wij doorverwijzen
Bij beschadiging van het hoornvlies, een vermoeden van een auto-immuunziekte of onvoldoende resultaat overleggen wij met uw huisarts of verwijzen wij naar de oogarts, bijvoorbeeld voor ontstekingsremmende oogdruppels op recept.
Punctum plugs: het traanvocht vasthouden
Helpen druppels en ooglidhygiene onvoldoende, dan is een punctum plug vaak de logische volgende stap. Het idee is eenvoudig: in plaats van meer traanvocht toevoegen, houden wij het vocht vast dat u zelf aanmaakt.
Wat is een punctum plug?
In de binnenhoek van uw boven- en onderooglid zit een klein gaatje: het traanpuntje. Daar loopt het traanvocht weg, via het traankanaal naar uw neus. Een punctum plug is een minuscuul plugje, kleiner dan een rijstkorrel, dat dit gaatje afsluit. Uw eigen tranen blijven daardoor langer op het oog liggen.
Wanneer plaatsen wij ze?
Bij droge ogen waarbij te weinig traanvocht een rol speelt en waarbij druppels, ooglidhygiene en aanpassingen in uw omgeving onvoldoende verlichting geven. Wij plaatsen ze niet bij een actieve ooginfectie, bij een onbehandelde ooglidrandontsteking of wanneer uw ogen al overvloedig tranen. Een ontstoken ooglidrand behandelen wij dus altijd eerst.
Welke plugjes gebruiken wij?
- Oplosbare plugjes met een lange werkingsduur. Deze zitten in het traankanaal, zijn van buiten niet zichtbaar en lossen na ongeveer drie tot zes maanden vanzelf op. Geschikt om te toetsen of punctumocclusie bij u het gewenste effect geeft, zonder dat er iets verwijderd hoeft te worden.
- Siliconen plugjes. Deze hebben een klein kapje dat op de rand van het traanpuntje rust. Ze blijven zitten tot ze worden verwijderd, en dat kan altijd: wij pakken het plugje met een pincet en trekken het eruit. De ingreep is dus volledig omkeerbaar.
Welke van de twee bij u past, bespreken wij tijdens het onderzoek. Vaak beginnen wij met de oplosbare variant.
Hoe gaat het plaatsen?
Dat gebeurt tijdens een gewoon consult in onze praktijk, zonder snijden en zonder hechtingen.
- Wij meten de grootte van uw traanpuntje, zodat het plugje precies past.
- U krijgt een verdovende druppel.
- Met een dun instrumentje brengen wij het plugje in het traanpuntje. Dat duurt per oog nog geen minuut.
- Wij controleren onder de spleetlamp of het plugje goed zit.
Meestal beginnen wij met het onderooglid en beoordelen wij bij de nacontrole of dat voldoende is. Het plaatsen is voor de meeste mensen niet pijnlijk; u kunt een moment druk of een trekkend gevoel voelen. Na afloop kunt u gewoon naar huis en zelf rijden. Wrijf het eerste kwartier niet in uw ogen.
Wat merkt u ervan?
Veel mensen merken binnen enkele dagen dat hun ogen minder branderig aanvoelen en dat zij minder vaak hoeven te druppelen. Wij zijn eerlijk over het bewijs: recent onderzoek laat verbetering zien van klachten en traanfilm, terwijl een grote internationale review concludeerde dat de bewijskracht beperkt is en het effect per persoon sterk verschilt. Daarom beoordelen wij bij u persoonlijk of het werkt, met dezelfde metingen als bij het eerste onderzoek.
Mogelijke nadelen
- Het plugje kan er vanzelf uitvallen. Dit is de meest voorkomende bijwerking; hoe vaak het gebeurt verschilt sterk per type plugje en per persoon.
- Tranende ogen. Houdt u te veel vocht vast, dan kan het oog gaan overlopen. Bij een siliconen plugje halen wij hem dan weg of vervangen wij hem door een kleiner model.
- Een licht gevoel van iets in het oog, meestal tijdelijk.
- Zeldzaam: irritatie of ontsteking van het traanpuntje of het traankanaal.
Gebruikt u oogdruppels op recept, bijvoorbeeld tegen glaucoom? Meld dat, want een plug houdt ook die medicatie langer op het oog.
Nacontrole
Wij zien u na het plaatsen terug om te beoordelen of het plugje op zijn plek zit, of uw klachten zijn afgenomen en of het andere oog of het bovenooglid nog behandeld moet worden.
Voor het plaatsen van punctum plugs geldt een eigen tarief, inclusief het droge-ogenonderzoek en de nacontrole. U vindt het bedrag op onze tarievenpagina.
Wat kunt u zelf doen?
- Knipper bewust en volledig tijdens beeldschermwerk. Kort dichtknijpen helpt de olie verdelen.
- Zet uw scherm lager dan ooghoogte; uw oogleden dekken dan een groter deel van het oog af.
- Las pauzes in: kijk elke twintig minuten twintig seconden in de verte.
- Richt de luchtstroom weg van uw gezicht, in de auto, onder de airco en bij de ventilator.
- Verhoog de luchtvochtigheid in ruimtes met vloerverwarming of airco.
- Neem een dagelijks warmtekompres als uw klachten ’s ochtends het hevigst zijn.
- Druppel preventief, op vaste momenten, en kies conserveermiddelvrij bij frequent gebruik.
- Geef lenzen rust: een aantal dagen per week de bril is vaak al merkbaar.
- Neem uw medicatie door met uw huisarts als de klachten begonnen na een nieuw medicijn.
- Stop met roken; ook passief meeroken verergert de klachten.
Een vaak gestelde vraag: helpt veel water drinken? Voldoende drinken is gezond, maar er is geen bewijs dat extra water droge ogen verhelpt.
Hoe snel merkt u verbetering?
Dat verschilt per behandeling. Kunsttranen verlichten direct, maar alleen zolang u ze gebruikt. Ooglidhygiene en warmtekompressen vragen geduld: reken op vier tot zes weken voordat de olieklieren beter doorstromen. Een punctum plug werkt vaak binnen enkele dagen.
Droge ogen zijn meestal chronisch. Het doel is niet dat u nooit meer iets voelt, maar dat u weinig klachten heeft met een onderhoud dat vol te houden is. Daarom plannen wij standaard een evaluatiemoment.
Veelgestelde vragen over droge ogen
Heb ik een verwijzing nodig voor een droge-ogenonderzoek?
Wij werken graag samen met uw huisarts en vragen u daarom bij voorkeur om een verwijzing. Zo is uw huisarts vanaf het begin op de hoogte en stemmen wij de zorg goed op elkaar af. Huisartsen verwijzen eenvoudig via ZorgDomein.
Wordt het onderzoek vergoed?
Het onderzoek wordt volledig vergoed vanuit de basisverzekering en gaat niet ten koste van uw eigen risico. Voor het plaatsen van punctum plugs geldt een eigen tarief; dat vindt u op onze tarievenpagina.
Waarom tranen mijn ogen terwijl ze droog zijn?
Omdat een droog, geirriteerd oogoppervlak reflextranen opwekt. Die zijn waterig, missen de olielaag en blijven niet liggen. Tranende ogen zijn dus juist een veelvoorkomend signaal van droogte.
Welke oogdruppels zijn het beste?
Dat hangt af van het type droge ogen. Bij te snelle verdamping werken druppels met een lipidencomponent vaak beter, bij te weinig traanvocht juist een waterige druppel of gel. Druppelt u vaker dan vier keer per dag, kies dan een variant zonder conserveermiddel.
Kan ik contactlenzen blijven dragen?
Meestal wel. Vaak is een ander lensmateriaal, een korter vervangschema of een andere vloeistof al voldoende. Bij ernstige klachten adviseren wij tijdelijk de bril, totdat het oogoppervlak is hersteld.
Doet het plaatsen van een punctum plug pijn?
U krijgt een verdovende druppel. Voor de meeste mensen is het plaatsen niet pijnlijk; u kunt kort druk of een trekkend gevoel voelen. Het duurt per oog minder dan een minuut.
Kan een punctum plug er weer uit?
Ja. Een siliconen plugje verwijderen wij eenvoudig met een pincet. Een oplosbaar plugje lost vanzelf op. De behandeling is dus omkeerbaar.
Gaan droge ogen ooit over?
Bij een duidelijke, tijdelijke oorzaak, zoals een medicijn, een periode van veel beeldschermwerk of herstel na ooglaseren, vaak wel. Meestal is het een chronische aandoening die goed te beheersen is.
Kunnen droge ogen schade veroorzaken?
Langdurige, onbehandelde droogte kan het hoornvlies beschadigen. Dat is precies wat wij met de kleurstoftest opsporen, en wat wij willen voorkomen.
Helpt omega-3?
De onderzoeken spreken elkaar tegen. Sommige mensen hebben er baat bij, vooral bij klachten van de olieklieren. Wij zien het als aanvulling, niet als vervanging van ooglidhygiene.
Hoe lang duurt de afspraak?
Reken op ongeveer dertig minuten voor het droge-ogenonderzoek.
Mag ik na afloop autorijden?
Bij het droge-ogenonderzoek gebruiken wij geen pupilverwijdende druppels, dus meestal wel. Wordt uw pupil om een andere reden toch verwijd, dan ziet u enkele uren minder scherp en raden wij autorijden af.
Droge ogen laten onderzoeken in Nijmegen, Gorinchem of Zwolle
Wij werken uitsluitend op afspraak, zodat er voldoende tijd is voor een zorgvuldig onderzoek.
| Locatie | Adres | Spreekuur |
|---|---|---|
| Nijmegen | Groenestraat 294, bedrijvencentrum het BCG | in de regel vrijdag |
| Gorinchem | Colvenierstraat 1b, zorgcentrum De Colvenier | vrijdag en zaterdag |
| Zwolle | Straussplein 5, huisartsencentrum Holtenbroek | maandag |
Liever telefonisch? Bel 085 225 23 69. Uw huisarts kan u verwijzen via ZorgDomein.
Lees ook: Ooggezondheidscheck · Wat is een optometrist? · Tarieven en vergoeding · Voor verwijzers · Veelgestelde vragen
Deze pagina is opgesteld door Ali Awad, optometrist bij Novio Oogzorg, en inhoudelijk gecontroleerd op 15 september 2026. De informatie is algemeen van aard en vervangt geen persoonlijk onderzoek.
Last van droge ogen?
Wij werken op afspraak en zonder wachtlijst, in Nijmegen, Gorinchem en Zwolle. Bel 085 225 23 69 of gebruik het contactformulier.