Macula pucker

Een dun vliesje op het netvlies trekt aan de gele vlek. U ziet vervormd of wazig, meestal met één oog.

Samengevat

Bij een macula pucker groeit er een dun, doorzichtig vliesje over de gele vlek (macula): het deel van het netvlies waarmee u scherp ziet.
Als het vliesje krimpt, trekt het het netvlies in plooitjes. U ziet rechte lijnen dan golvend of krom, of u ziet wazig.
Het ontstaat meestal na het 50e levensjaar, vaak na een glasvochtloslating. Het is geen maculadegeneratie.
Vaak blijft het jarenlang stabiel en zijn de klachten gering.
Druppels of pillen helpen niet. Bij veel klachten kan de oogarts het vliesje met een operatie weghalen.
Test elk oog regelmatig met een Amslerkaart en laat nieuwe vervorming onderzoeken.

Het netvlies is de lichtgevoelige laag aan de binnenkant van uw oog. In het midden ligt de gele vlek, of macula. Daarmee leest u en herkent u gezichten.
Bij een macula pucker groeit er een dun laagje cellen over de gele vlek. Dat vliesje heet een epiretinaal membraan.
Zolang het vliesje dun en glad blijft, merkt u er vaak niets van.
Trekt het vliesje samen, dan ontstaan er plooitjes in het netvlies. Het Engelse woord pucker betekent rimpelen.
Het netvlies kan daardoor ook wat opzwellen. Dan wordt het zicht minder scherp.
Het zit meestal in één oog. Bij een deel van de mensen ontstaat het later ook in het andere oog.
Een macula pucker is iets anders dan maculadegeneratie of een gaatje in de gele vlek (maculagat), al kunnen de klachten op elkaar lijken.

Rechte lijnen, zoals deurposten, tegels of regels tekst, lijken golvend of krom.
Wazig of minder scherp zien, vooral bij het lezen.
Dingen lijken met het ene oog groter of kleiner dan met het andere.
Dubbelzien met één oog of een grijs plekje midden in het beeld.
Moeite met fijne details, zoals kleine letters.
De klachten ontstaan meestal geleidelijk. Vaak merkt u ze pas als u het andere oog afdekt.
Een macula pucker doet geen pijn en geeft geen rood oog.

Meestal is er geen aanwijsbare oorzaak. Het hangt samen met het ouder worden van het oog en komt vooral voor na het 50e levensjaar.
Vaak ontstaat het na een glasvochtloslating. Daarbij laat de glasvochtgel los van het netvlies. Er kunnen cellen achterblijven die het vliesje vormen.
Het kan ook ontstaan na een netvliesscheur, een netvliesloslating of een operatie aan het netvlies.
Andere oorzaken zijn diabetische retinopathie, een afgesloten bloedvat in het netvlies, een ontsteking in het oog of een oogletsel.
Soms ontstaat het na een staaroperatie.
Een macula pucker is niet besmettelijk.

Dun vliesje: het netvlies glanst, maar is niet geplooid. Meestal zijn er geen klachten.
Plooiend vliesje: het netvlies trekt in fijne plooitjes. U ziet licht vervormd of iets minder scherp.
Dik vliesje met zwelling: het netvlies is dikker geworden en het zicht is duidelijk minder.
Pseudogat: het vliesje trekt zo dat de gele vlek op een gaatje lijkt, maar er is geen echt gat.
De meeste vliesjes blijven jarenlang stabiel. Een klein deel wordt langzaam erger. Heel soms laat het vliesje vanzelf los.

De gezichtsscherpte wordt per oog gemeten.
Met een Amslerkaart wordt gekeken of u lijnen vervormd ziet.
Het netvlies wordt bekeken met de spleetlamp en een loep, of met een funduscamera. Een vliesje is te zien als een glanzende laag, soms met plooitjes en kronkelende bloedvaatjes.
Met een OCT-scan wordt een doorsnede van het netvlies gemaakt. Daarop zijn het vliesje, de plooien en de dikte van het netvlies goed te zien. Dit is het belangrijkste onderzoek.
Bij controle worden de scans vergeleken, zodat te zien is of het erger wordt.
Gaat het zicht achteruit, of is er twijfel, dan volgt een verwijzing naar de oogarts. Die verwijzing loopt via uw huisarts of optometrist.

Met weinig of geen klachten is behandeling niet nodig. Regelmatige controle is dan voldoende.
Druppels, pillen of vitamines kunnen het vliesje niet weghalen. Een nieuwe bril kan het zicht soms wel iets verbeteren.
Hindert de vervorming of het wazige zien u bij lezen, autorijden of werk, dan kan de oogarts een operatie voorstellen: een vitrectomie met membraanpeeling.
Daarbij haalt de oogarts het glasvocht weg en pelt het vliesje met een heel fijn pincet van het netvlies.
De operatie gebeurt meestal onder plaatselijke verdoving. Soms wordt aan het eind een gasbel in het oog gebracht.
Het zicht herstelt langzaam, over enkele maanden. De vervorming wordt meestal minder, maar verdwijnt vaak niet helemaal.
Na deze operatie ontstaat vaak sneller staar. Dan is later een staaroperatie nodig, of worden beide operaties tegelijk gedaan.
Het vliesje komt na een operatie zelden terug.

Test elk oog regelmatig met een Amslerkaart, bijvoorbeeld één keer per week. Dek steeds één oog af.
Let op veranderingen: lijnen die meer gaan golven, een nieuwe vlek of minder scherp zien.
Zorg voor goed licht bij het lezen. Een vergrootglas of grotere letters op uw telefoon of tablet kunnen helpen.
Ga op controle zoals afgesproken.
Rijd niet als u te slecht ziet. Laat bij twijfel uw ogen onderzoeken.
Heeft u een operatie gehad met een gasbel? Volg de houdingsadviezen. Vlieg niet en ga niet de bergen in zolang de gasbel in het oog zit.

U ziet plotseling veel nieuwe vlekken, lichtflitsen of een schaduw of gordijn voor uw oog: neem dezelfde dag contact op met uw huisarts of de huisartsenpost. Dit kan wijzen op een netvliesscheur of netvliesloslating.
Rechte lijnen gaan plotseling golven of er verschijnt een vlek midden in uw beeld: neem dezelfde dag contact op met uw huisarts of de huisartsenpost.
U bent pas geopereerd en het oog wordt pijnlijker of roder, of u gaat slechter zien: bel dezelfde dag uw oogarts.
De vervorming of het wazige zien wordt geleidelijk erger.
Lezen, autorijden of werken gaat moeilijker.
Laat in die gevallen uw ogen onderzoeken door een optometrist of vraag uw huisarts om een verwijzing.

Deze informatie is algemeen en vervangt geen onderzoek. Twijfelt u, of veranderen uw klachten? Neem dan contact op met uw eigen huisarts.