Oogarts-keuring voor uw rijbewijs

Waarom vraagt het CBR om een oogarts-keuring?

Voor autorijden moet u goed genoeg zien: scherp genoeg om verkeersborden op tijd te lezen, en breed genoeg om verkeer van opzij op te merken. Het CBR toetst dat aan de Regeling eisen geschiktheid 2000. Geeft u op de Gezondheidsverklaring een oogaandoening aan, of twijfelt de keurend arts aan uw zicht, dan vraagt het CBR een rapport van een oogarts. Dat heet een oogheelkundig onderzoek of oogarts-keuring.

Een oogarts-keuring betekent niet dat u uw rijbewijs kwijtraakt. Vaak blijkt dat u gewoon aan de eisen voldoet, soms met een bril of voor een kortere periode.

De meest voorkomende redenen:

• Rijbewijs verlengen vanaf 75 jaar
• Glaucoom
• Staar (cataract)
• Maculadegeneratie
• Diabetes
• Zien met één oog
• Gezichtsvelduitval na een beroerte of hersenletsel
• Onvoldoende gezichtsscherpte
• Dubbelzien
• Groot rijbewijs (C, D en E)

Rijbewijs verlengen vanaf 75 jaar

Vanaf 75 jaar vult u bij elke verlenging een Gezondheidsverklaring in en laat u zich keuren door een arts. Die meet onder meer uw gezichtsscherpte en controleert uw gezichtsveld. Is uw zicht onvoldoende, ook met bril, of vindt de arts afwijkingen in het gezichtsveld? Dan vraagt het CBR een aanvullende keuring door een oogarts. Vaak speelt staar of maculadegeneratie een rol; soms is een verouderde bril de oorzaak.

Glaucoom en uw rijbewijs

Glaucoom beschadigt de oogzenuw en tast langzaam het gezichtsveld aan, meestal eerst aan de zijkanten. U merkt dat zelf vaak niet, omdat het andere oog en de hersenen het ontbrekende deel opvullen. Juist daarom wil het CBR weten hoe groot uw gezichtsveld met beide ogen samen nog is. Bij glaucoom hoort daarom doorgaans een Esterman-gezichtsveldonderzoek.

Staar (cataract) en uw rijbewijs

Bij staar wordt de ooglens troebel. U ziet waziger, heeft meer last van schittering van tegenliggers en ziet minder contrast in de schemering. Het CBR kijkt vooral naar uw gezichtsscherpte. Staat een staaroperatie gepland, dan kan het verstandig zijn de keuring daarna te laten doen: na de operatie is het zicht meestal weer ruim voldoende.

Maculadegeneratie en uw rijbewijs

Maculadegeneratie tast de gele vlek aan, het deel van het netvlies waarmee u scherp ziet. Het gezichtsveld aan de zijkanten blijft meestal goed, maar de gezichtsscherpte neemt af. De oogarts beoordeelt of u nog de vereiste gezichtsscherpte haalt. Omdat de aandoening kan veranderen, kan het CBR het rijbewijs dan voor een kortere periode afgeven.

Diabetes en uw ogen

Diabetes kan de kleine bloedvaatjes in het netvlies beschadigen (diabetische retinopathie). Het CBR vraagt bij diabetes daarom in veel gevallen een oogartsrapport, soms periodiek. Bent u in het verleden aan het netvlies gelaserd, dan kan ook een Esterman-gezichtsveldonderzoek nodig zijn, omdat laserbehandeling het gezichtsveld kan verkleinen.

Zien met één oog

Ziet u met één oog, of is er een groot verschil tussen beide ogen? Voor rijbewijs B is rijden met één oog toegestaan als dat oog voldoet aan de eisen voor gezichtsscherpte en gezichtsveld. Na plotseling verlies van het zicht van één oog geldt een aanpassingsperiode van minimaal drie maanden. Voor vrachtwagen en bus (groep 2) moet het minder goede oog nog minimaal 0,1 halen.

Gezichtsvelduitval na een beroerte of hersenletsel

Een herseninfarct, hersenbloeding of hersentumor kan uitval in het gezichtsveld veroorzaken, bijvoorbeeld van de linker- of rechterhelft van het beeld (hemianopsie). Dat merkt u niet altijd zelf. In deze situaties vraagt het CBR een oogheelkundig onderzoek met een Esterman-gezichtsveldonderzoek.

Onvoldoende gezichtsscherpte

Voor rijbewijs B moet u met beide ogen samen minimaal 0,5 (50%) zien, eventueel met bril of contactlenzen. Haalt u dat bij de keurend arts niet, dan volgt een oogarts-keuring. Is de gezichtsscherpte lager door een oogaandoening, dan kan het CBR de geldigheid van het rijbewijs beperken tot 1, 3 of 5 jaar. Heeft u een bril of lenzen nodig om aan de eis te voldoen, dan krijgt u code 01 op uw rijbewijs.

Dubbelzien

Storend dubbelzien, bijvoorbeeld door een verlamming van een oogspier, is niet toegestaan voor rijbewijs B. Voor groep 2 is dubbelzien helemaal niet toegestaan. De oogarts beoordeelt of en hoeveel het dubbelzien u hindert.

Groot rijbewijs: C, D en E (groep 2)

Voor vrachtwagen- en buschauffeurs gelden strengere eisen:

• het beste oog minimaal 0,8 en het andere oog minimaal 0,1, eventueel gecorrigeerd;
• een horizontaal gezichtsveld van minimaal 160 graden, zonder uitval binnen 30 graden rond het centrum;
• brillenglazen tot maximaal plus of min 8 dioptrie;
• geen dubbelzien.

Het Esterman-gezichtsveldonderzoek

Het Esterman-onderzoek is de standaardtest om te bepalen of uw gezichtsveld groot genoeg is om veilig te rijden. Het CBR geeft voor het gezichtsveldonderzoek bij keuringen de voorkeur aan deze methode.

Waar komt de Esterman-test vandaan?

De test is vernoemd naar de Amerikaanse oogarts dr. Benjamin Esterman (1906–1994). Hij ontwikkelde eerst een scoringsraster voor het gezichtsveld van één oog en publiceerde in 1982 een versie voor beide ogen samen: het binoculaire gezichtsveld. Zijn uitgangspunt was dat niet elk deel van het gezichtsveld even belangrijk is in het dagelijks leven. Het centrum en de zijkanten op ooghoogte wegen zwaarder dan het bovenste deel. Het raster werd in 1984 de standaard van de American Medical Association en wordt sindsdien in veel landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk en Nederland, gebruikt om de rijgeschiktheid te beoordelen.

Wanneer krijgt u een Esterman-onderzoek?

• bij glaucoom;
• na een herseninfarct, hersenbloeding of hersentumor;
• na laserbehandeling van het netvlies, bijvoorbeeld bij diabetes;
• bij andere afwijkingen aan het netvlies of de oogzenuw die het gezichtsveld kunnen aantasten;
• als bij de keuring afwijkingen in het gezichtsveld worden gevonden.

Hoe verloopt het onderzoek?

1. U kijkt met beide ogen open, met uw eigen bril, naar een vast punt in het midden van het gezichtsveldapparaat.
2. Het apparaat laat op 120 plekken een lichtpuntje zien, verspreid over meer dan 130 graden van uw gezichtsveld.
3. Ziet u een lichtje, dan drukt u op een knop. Een punt dat u mist, wordt nog een keer aangeboden; pas als u het twee keer mist, telt het als uitval.
4. De uitslag gaat naar de oogarts, die deze meeneemt in het rapport voor het CBR.

Wat is de norm?

Voor rijbewijs B moet het horizontale gezichtsveld met beide ogen samen minimaal 120 graden zijn, met minimaal 50 graden naar links en naar rechts. Binnen 20 graden rond het centrum mag geen uitval zitten. Voor groep 2 geldt minimaal 160 graden, zonder uitval binnen 30 graden rond het centrum.

Bij Novio Oogzorg voeren wij het Esterman-onderzoek uit in Nijmegen, als aanvulling op de CBR-oogkeuring (€ 80 extra). Lees meer over het Esterman-gezichtsveldonderzoek.

Zo werkt de oogarts-keuring bij Novio Oogzorg

De optometrist voert het onderzoek uit. Een oogarts van Okulus, met wie wij samenwerken, beoordeelt de uitkomsten en ondertekent het rapport, zoals het CBR voorschrijft. De keuring kost € 134. Houd rekening met ongeveer een half uur; met een Esterman-onderzoek duurt het langer. Lees ook alles over de CBR-oogkeuring.

Wat neemt u mee?

• Altijd uw bril en/of contactlenzen, ook als u ze alleen soms draagt.
• Uw identiteitsbewijs.
• De brief of code die u van het CBR heeft ontvangen.
• Een actueel medicatieoverzicht.
• Een zonnebril.

Let op: mogelijk wordt u gedruppeld. Met oogdruppels verwijden wij zo nodig uw pupillen. U ziet daarna enkele uren wazig en bent gevoelig voor licht. U mag dan niet zelf terugrijden: regel vervoer of kom met iemand die voor u rijdt.